آجیان یارا ( ACIYAN YARA)

سوي شمال      

(1) Teŋri teg teŋride bolmış Türk Bilge Qağan bödke olurtum‌. Sabımın tüketi eşid‌. Ulayu ini yigünüm oğlanım biriki oğuşum ]budunum biriye şadpıt begler yırıa tarqat buyruq begler Otuz Tatar ………. Toquz Oğuz begleri budunı bu sabımın edgüti eşid,  qatığdı tıŋla‌:

 İlgerü kün[ (2) toğsıqıŋa birigerü kün ortusıŋaru qurığaru kün batsıqıŋa yırığaru tün ortusıŋaru anda içreki budun qop maŋa körür‌. ]Bunça budun qop itdim‌.[ Ol amtı anyığ yoq‌. Türk qağan Ötüken ]yış olursar il[te ]buŋ yoq [ .

İlg]erü Şa[ntuŋ ]yazıqa tegi süledim, taluyqa kiçig tegmedim‌. Birigerü Toquz[ (3) Ersinke tegi süledim, Tüpütke kiçig tegmedim‌. Qurığaru yinçü ögüz keçe Temir Qapığqa tegi süledim‌. Yırığaru Yir Bayırqu yiriŋe tegi sü]ledim‌. Bunça yike tegi yorıtdım‌. Öt[ üken ]yış[da yig i]di ..... ermiş‌. İl ]tutsıq yir Ö[tük]en[ yış ermiş‌.

]Bu yirde olurup Tabğaç budun[ birle tüz]ültüm Al[tun kümüş işgi ]ti[ (4) qutay buŋsuz ança birür‌.

Tabğaç budun sabı süçig ağısı yımşaq ermiş‌. Süçig sabın yımşaq ağın arıp ıraq ]budunuğ ança[ yağutir ermiş‌. ]Yağuru[ qond ]uqda[ kisre anyığ biligin anda ö] yür ermi[ş‌. Edgü bil] ge [ kişig edgü alp kişig yo]rıtmaz[ ermiş Bir kişi yaŋıls]ar,  oğuşı budunı biş[ ükiŋe tegi qı]dmaz[ (5) ermiş‌. Süçig sabıŋa yımşaq ağısıŋa arturup öküş Türk budun öltüg,  Türk budun ölsikiŋ‌. Biriye ]Çoğa[y yış Tögültün yazı ]qonay[ ın ]tiser [ Türk budun ölsikig‌.

Anda anyığ kişi ança boş ]ğurur[ ermiş‌: Iraq erser yablaq ağı birür,  yağuq erser edgü ağı birür tip ança boşğurur ermiş‌. Bi]lig[ (6) bilmez kişi ol sabığ alıp yağuru barıp öküş kişi öltüg‌. Ol yir]ger[ü barsar,  Türk ]budun[ ölteçi sen‌. Ötüken ]yir olurup arqış[ tirkiş ısar,  neŋ b]uŋuğ yoq‌. Ötüken y[ış olursar,  beŋgü ]il tuta olrutaç[ı sen‌.

Türk budun toqurqaq sen‌. Açsar tosıq ömez sen,  bir todsar açsıq ömez sen‌. Andağıŋın üçün igidmiş qa ]ğanıŋın[ (7) sabın almatın yir sayu bardığ‌. Qop anda alqındığ arıl]tığ[ Anda ]qa[lm]ışı[ yir ]sa[yu qop toru ö]lü yorıy[ur ertig‌. Teŋri yar]lıqaduqın üçün özüm[ qutum bar üçün qa]ğan olurtu[m‌. Qağan olurup yoq çığany budunuğ qop qubratdım‌. Çığany budunuğ bay qıldım. Az budunuğ öküş qıldım‌. ]Azu bu[ (8) sabımda igid bar ğu ?

Türk begler budun bunı eşidiŋ‌. Türk bunud ]uğ tirip i[l tutsıqıŋın bunda urtum‌. Yaŋılıp ölsikiŋin yime bu]nda urtu[m‌. Neŋ neŋ sab]ım erse[r beŋgü taşka urtum‌. Aŋar körü biliŋ‌. Türk amtı budun begler bödke körügme ]begler gü yaŋıldaçı siz[ .

]Qaŋım[ (9) qağan eçim qağan olurtuqında tört buluŋdaqı budunuğ nençe itm]iş ………. [‌ Teŋri yarlıqaduq ]üçün ö[züm olurtuquma ]tört buluŋdaqı[ budunuğ itdim, yaratdım i] ………. [ qıldım‌.

] ………. T[ürgiş qağanqa qızım ]ın ………. [ ertiŋü ]uluğ[ törün alı birtim‌. Tür]giş qağan[ (10) qızın ertiŋü uluğ törün oğluma alı birtim‌. ] ………. ertiŋü u[ uğ ] törün alı[ birtim, ya] ………. [t ertü]rtü[ m] …..

….. başlığ[ığ yükündürtüm, tizligiğ sökürtüm‌. Üze teŋri asra yir yarlıqaduq üç]ün … [ (11) közün körmedük qulqaqın eşidmedük budunumun ilgerü kün to]ğsıqıŋa?[ birigerü ] ………. [ qa qruığaru ] ………. sarığ altunı[n ürüŋ kümüşin qırğağlığ qutayın kinlig işg]itis[ in özlük atın adğırın qara k] işin [ (12) kök teyeŋin Türküme budunuma qazğanu birtim, iti birtim‌. ] ……. [n buŋsuz kıltım‌. Üz]e teŋ[ri erklig ] ………. [ ümen oğ] ………. [n ] ………. begle[rig budun ] ………. [ (13) ] ………. [ igidiŋ, emgetmeŋ,  tolğatmaŋ‌.

] ………. [m Türk begler Türk budunum ] ………. [at ] ………. [rtim ] ………. [qa ta ] …… [ğ ] ………. ür[ ] ………. [qazğanıp yaŋ ] ………. [ı bu ] ………. [a bu qağanıŋda bu beglerig ]de ………… su[ buŋd]a adrılmasar?[ Tü]rk budun[ (14) özüŋ edgü körteçi sen, ebiŋe ]ki[ rteçi sen,  buŋsuz boldaçı s]en …..

….. anda[ kisre ]Tabğaç Qağand[ a bedizçig qop k]elürtüm‌. Meniŋ s[abımın sımadı, içreqi bedizçig ıtı‌. Aŋar adınçığ barq yaratıd ]d[ım‌. İçin taşın adınçığ bediz ]urturtum‌. Taş toqitdım‌. Köŋülteki sabımın urturtum ………. [ (15) On Oq oğlıŋa tatıŋa tegi bunı körü bigiŋ‌. Beŋgü taş ] toqıtdım ………. [ toqıtdım,  bitid]d[im‌. ] ………. [ol taş barqın] ………. [ .

سوي اباختران       

1 ] …. [ üze ] …. [

2 Bilge Qağan u]çdı?[

3 yay bolsar,  üze t]eŋri[

4 köbürgesi öterçe anç]a taqı?[

5 tağda sığun ötser ]ança?[

6 saqınur[1] men‌. Kaŋım qa]ğan[

7 taşın özüm qağan ] … [

] ………. [

] ………. [

سوي نيمروزان اباختران       

. . .]‌  Bilge[ Qağan b]itigin[ Yol]l[uğ Tigin bitidim‌. Bunça barqığ bedizig uzuğ ] ………. q [ ağan atısı Yol]l[uğ Tigin men ay artuqı tört kün ]olu[rup bitidim,  bedizetim‌. Yağ ] ………. [‌. .

[1] رتبه‌اي است‌.

[2] رتبه‌اي است‌.